کمخونی

سلام من حدیث زارع، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، قصد دارم در این مبحث، توضیحاتی راجع به کمخونی به شما عزیزان ارائه کنم.

اگر کم خونی دارید، خون شما اکسیژن کافی را به بقیه بدن شما نمی رساند. کمخونی به کاهش گلبول‌های قرمز و کاهش ظرفیت انتقال اکسیژن در بدن، گفته می‌شود که احساس خستگی و ضعف از نشانه های آن است. کم‌خونی انواع مختلفی دارد که هر کدام به دلیل خاصی در بدن ایجاد می‌شود که می‌‍‌‌تواند به صورت موقت یا طولانی مدت و از خفیف تا شدید متغیر باشد.

کم خونی سه علت اصلی دارد: از دست دادن خون، عدم تولید گلبول های قرمز و میزان بالای تخریب گلبول های قرمز.

شایع ترین علت کم خونی کمبود آهن است. اما انواع دیگر کمخونی هم وجود دارد که می توان به کمخونی مگالوبلاستیک با منشا تغذیه ای اشاره کرد ( کمخونی مگالوبلاستیک به دلیل نا کافی بودن میزان ویتامین های  B12 , B9 ایجاد میشود) اما در این مطلب قصد من آشنا کردن شما با شرایط کمخونی فقر آهن است. بدن شما برای ساخت هموگلوبین به آهن نیاز دارد. هموگلوبین یک پروتئین غنی از آهن است که رنگ قرمز را به خون می دهد. اکسیژن را از ریه ها به بقیه بدن حمل می کند. کمخونی فقر آهن در سه مرحله رخ می دهد:

مرحله اول: ذخایر آهن تمام می شود.

مرحله دوم: وقتی ذخایر آهن کم باشد، روند طبیعی ساخت گلبول های قرمز تغییر می کند.

مرحله سوم: کم خونی ناشی از فقر آهن به این دلیل ایجاد می شود که آهن کافی برای ساخت هموگلوبین برای گلبول های قرمز وجود ندارد.

شرایطی که ممکن است منجر به کم خونی شود عبارتند از:

پریود های شدید

بارداری

زخم ها

پولیپ روده بزرگ یا سرطان روده بزرگ

اختلالات ارثی

رژیمی که آهن، اسید فولیک یا ویتامین B12 کافی ندارد

اختلالات خونی مانند کم خونی داسی شکل و تالاسمی یا سرطانکم خونی آپلاستیک، وضعیتی که می تواند ارثی یا اکتسابی باشد

کمبود G6PD، یک اختلال متابولیک

علائم و نشانه های کم خونی فقر آهن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

خستگی مفرط

ضعف.

پوست رنگ پریده.

درد قفسه سینه، ضربان قلب سریع یا تنگی نفس.

سردرد، سرگیجه یا سبکی سر.

دست و پاهای سرد.

التهاب یا درد زبان شما.

ناخن های شکننده.

 

کم خونی می تواند باعث احساس خستگی، سردی، سرگیجه و تحریک پذیری شود. ممکن است تنگی نفس یا سردرد داشته باشید.

کم خونی ناشی از فقر آهن شدید ممکن است خطر ابتلا به عوارضی را افزایش دهد که بر قلب یا ریه ها تأثیر می گذارد، مانند ضربان قلب سریع غیر طبیعی (تاکی کاردی) یا نارسایی قلبی، که در آن قلب شما قادر به پمپاژ خون کافی در اطراف بدن با فشار مناسب نیست

کم خونی فقر آهن می تواند باعث ریزش موهای شما شود.

با آهن کم، بدن شما نمی تواند هموگلوبین کافی در گلبول های قرمز تولید کند تا به آنها اجازه انتقال اکسیژن را بدهد. باعث خستگی و تنگی نفس می شود. ارتباط بین آهن کم، وزن بدن و هموگلوبین زمانی آشکار می شود که انرژی کم ورزش و سوزاندن کالری را دشوار می کند و باعث افزایش وزن می شود.

کم خونی می تواند منجر به ضربان قلب سریع یا نامنظم (آریتمی) شود. هنگامی که شما کم خون هستید، قلب شما خون بیشتری پمپاژ می کند تا کمبود اکسیژن در خون را جبران کند. این می تواند منجر به بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی در نهایت موجب مرگ شود.

متخصص تغذیه با معاینه فیزیکی و آزمایش خون، کم خونی را تشخیص می دهد.

نتایج آزمایشگاهی برای کمخونی فقر آهن در آزمایش CBC بدین صورت است: ( البته دقت کنید که این اعداد با توجه به آزمایشگاههای متفاوت و روش های آزمایشگاهی متفاوت، می تواند کمی متفاوت باشد که البته متخصص تغذیه ی شما آن را تشخیص می دهد):

خفیف: هموگلوبین 10.0 گرم در دسی لیتر تا حد پایین نرمال.

متوسط: هموگلوبین 8.0 تا 10.0 گرم در دسی لیتر.

شدید: هموگلوبین 6.5 تا 7.9 گرم در دسی لیتر.

تهدید کننده زندگی: هموگلوبین کمتر از 6.5 گرم در دسی لیتر

ماده ی دیگری در بدن وجود دارد که آهن را در خود ذخیره می کند : پروتئینی است به نام فریتین. در بعضی مواقع میزان هموگلوبین در نتیجع ی آزمایش نرمال است اما متخصص تغذیه، علائم دیگر کمخونی فقر آهن را در شما مشاهده می کند و در این صورت درخواست آزمایش فریتین می دهد اگر آزمایش فریتین نشان دهد که سطح فریتین خون شما کمتر از حد نرمال می باشد به این معنا است که ذخیره آهن بدن کم است و دچار کمبود آهن می باشید. فریتین نرمال در افراد به این صورت است: اعداد بسته به آزمایشگاه، میتواند متفاوت باشد.

زنان بالغ: ۱۰-۱۵۰ ng/dl

مردان بالغ: ۱۲-۳۰۰ ng/dl

کودکان از ۶ ماه تا ۱۵ سال : ۷۰-۱۴۲ ng/dl

کودکان بین ۲ تا ۵ ماه: ۵۰-۲۰۰ ng/dl

کودکان کمتر از یکماه: ۲۰۰-۶۰۰ ng/dl

نوزادان: ۲۵-۲۰۰ ng/dl

درست است که فریتین در زنان بالغ بالای 10 نانوگرم بر دسی لیتر تعیین شده، اما فریتین زیر 15 میتواند عوارضی برای بدن داشته باشد مثل سرفه های مزمن بدون علامت یا تغییر در خلق و خو و عصبی شدن و …

درمان بستگی به نوع کم خونی شما دارد. درمان کم خونی به نوع، علت و شدت بیماری بستگی دارد. درمان ها ممکن است شامل تغییر رژیم غذایی یا مکمل ها، داروها، روش ها یا جراحی برای درمان از دست دادن خون باشد.

درمان کم خونی شما به علت آن و میزان جدی بودن آن بستگی دارد. افرادی که کم خونی خفیف دارند ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند. اگر کم خونی شما ناشی از داروها یا بیماری های دیگر باشد، ممکن است متخصص، درمان شما را برای کنترل یا توقف کم خونی تغییر دهد.

در پایان باید به این نکته اشاره کنم که هیچ مکمل، دارو یا رژیمی را بدون تجویز و بدون مشورت شخصی، با متخصص تغذیه مصرف نکنید.