✔یبوست یک بیماری شایع است که در هر سنی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. به این معنی که دفع به طور منظم انجام نمی شود یاروده به طور کامل تخلیه نمی شود.
✔یبوست همچنین می تواند مدفوع را سفت و به صورت توده ای که به طور غیرمعمول بزرگ یا کوچک است، تبدیل کند.
✔به عبارت دیگر یبوست، به دفع حرکات سخت و خشک روده (مدفوع) گفته می شود که مدفوع به ندرت یا به سختی دفع می شود.
در خواندن این مطلب با من حدیث زارع متخصص تغذیه و رژیم درمانی همراه باشید.
✔شایع ترین علل یبوست عبارتند از تغییر در سبک زندگی، کمبود فیبر در رژیم غذایی روزانه، کمبود مایعات و عدم ورزش و …
✔به این نکته توجه داشته باشید که لازم است برای تشخیص و درمان یبوست به متخصص تغذیه مراجعه کنید.
هشدار: به جای مراجعه به متخصص تغذیه، یبوست را با ملین ها درمان نکنید. در صورت نیاز، متخصص تغذیه، شما را به متخصص داخلی ارجاع می دهد.
بیایید کمی در مورد ساز و کار هضم و دفع غذا بیشتر بدانیم:
✔مواد مغذی غذا در روده کوچک جذب می شود.
✔مواد زائد در طول روده بزرگ توسط امواج انقباضات عضلانی (پریستالسیس) ماساژ داده می شوند.
✔هنگامی که آب اضافی خارج می شود، زباله ها به طور موقت در رکتوم (مقعد) ذخیره می شوند.
✔مقعد یک حلقه عضلانی (اسفنکتر) است که می تواند به میل خود باز شود تا مدفوع خارج شود.
✔آب حدود سه چهارم محتوای مدفوع را تشکیل می دهد، در حالی که بقیه از مواد جامد شامل فیبر هضم نشده، باکتری های روده و چربی های رژیمی تشکیل شده است.
علایم یبوست:
- مدفوع سفت و خشک که دفع آن ممکن است دردناک باشد.
- زور زدن برای عبور دادن مدفوع
- اجبار داشتن به نشستن خیلی بیشتر از حد معمول روی توالت.
- احساس تخلیه نشدن روده به طور کامل، حتی بعد از دفع
- ورم کردن شکم
- گرفتگی شکم
یبوست همچنین می تواند توسط بسیاری از عوامل مختلف سبک زندگی ایجاد شود که اغلب به صورت مجموعه ای از عوامل مختلف عمل می کنند، از جمله:
تغییر در نظم حرکات طبیعی روده :
که به انقباض منظم و ریتمیک روده بستگی دارد.
این بخشی از «ساعت» درونی بدن است و اغلب با تغییرات نظم زندگی ایجاد می شود.
این نوع یبوست اغلب در افراد دارای مشاغل با شیفت های چرخشی و مسافران دیده می شود.
رژیم غذایی کم فیبر:
✔از آنجایی که فیبر غیرقابل هضم است، حجم مدفوع را افزایش می دهد و باعث می شود که به راحتی در امتداد دستگاه گوارش هل داده شود.
دو نوع عمده از فیبر وجود دارد. فیبر محلول و فیبر نامحلول:
- فیبر محلول به نرم شدن مدفوع کمک می کند. منابع خوب فیبر محلول شامل حبوبات، میوه ها و سبزیجات است.
- فیبر نامحلول به مدفوع حجم می دهد و به حرکت سریعتر مدفوع در روده کمک می کند. منابع خوب فیبر نامحلول در سبوس گندم، نان های سبوس دار و غلات است.
مصرف آب ناکافی:
✔فیبر موجود در مدفوع فقط با آب پر می شود. در صورت مصرف ناکافی آب، یبوست ممکن است در اثر رژیم غذایی پر فیبر کم آب ایجاد شود.
فقدان ورزش منظم:
✔داشتن یک سبک زندگی بی تحرک یا محدودیت در حرکت به دلیل ناتوانی از علل شایع یبوست است.
تمایل به “به تعویق انداختن” رفتن به توالت:
✔نادیده گرفتن میل به دفع به این معنی است که آب بیشتری از مدفوع خارج می شود و دفع مدفوع را دشوار می کند.
✔نادیده گرفتن منظم این میل ممکن است حساسیت بدن را نسبت به سیگنال های عادی برای رفتن به توالت کمتر کند.
برخی از داروها:
✔مانند مواد مخدر (به ویژه کدئین)،
✔داروهای ضد افسردگی،
✔برخی مکمل های آهن و کلسیم،
✔مسدود کننده های کانال کلسیم (ضد فشار خون، به ویژه وراپامیل)
✔و آنتی اسیدهای غیر منیزیمی شناخته شده اند که حرکات روده را کند می کنند.
برای تجویز نوع خاص مکمل های آهن و کلسیم که مانع یبوست می شوند با متخصص تغذیه و رژیم درمانی مشورت کنید.
بارداری:
✔عملکرد هورمون ها، کاهش فعالیت و فشار رحم در حال رشد بر روی روده ها به این معنی است که یبوست در دوران بارداری شایع است.
افزایش سن:
✔یبوست در افراد مسن شایع تر است. این به دلیل تعدادی از عوامل از جمله کاهش انقباضات ماهیچه روده و اتکا به داروهای منظم است.
بیماری:
✔دوره ای از بیماری، به ویژه بیماری که منجر به بستری شدن در بیمارستان و استراحت در بستر می شود، معمولاً منجر به یبوست می شود.
عواملی مانند:
- تغییر روتین،
- خجالتی بودن،
- کاهش مصرف غذا،
- درد (به ویژه پس از جراحی شکم)
- و داروهای مسکن مانند مورفین در ایجاد یبوست بیمارستانی دخیل هستند.
✔درمان کوتاه مدت با ملین ها ممکن است مورد نیاز باشد، اما مصرف طولانی مدت آن توصیه نمی شود.
یبوست گاهی اوقات نشانه مشکلات پزشکی زمینه ای است، مانند:
- شقاق مقعد: پارگی در پوشش مقعد (مخاط مقعد). ممکن است فرد از ترس درد در برابر رفتن به توالت مقاومت کند.
- انسداد: رکتوم یا مقعد ممکن است به طور جزئی توسط بواسیر یا پرولاپس رکتوم مسدود شود.
- فتق: فتق شکمی می تواند فشار داخل شکمی را کاهش دهد که باعث می شود عبور دادن مدفوع دشوارتر شود.
- سندرم روده تحریک پذیر: با درد شکم، نفخ، و یبوست یا اسهال یا یبوست متناوب و اسهال مشخص می شود.
- مشکلات سیستم غدد درون ریز: مانند کم کاری تیروئید، دیابت یا کم کاری هیپوفیز.
- بیماری های سیستم عصبی مرکزی: مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS)، بیماری پارکینسون یا سکته مغزی با افزایش حساسیت به یبوست مرتبط هستند.
در برخی موارد، یبوست ناشی از بیماریها و رویدادهای جدیتر از جمله تومورها و بیماریهای سیستمیک است که در صورت نیاز، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، به همراه تیم پزشکی، علت یبوست را یافته و برای درمان کامل اقدام می کنند.
عوارض یبوست مزمن شامل
- درد مقعد،
- سردرد های طولانی به دلیل عدم خروج مواد دفعی از بدن،
- هموروئید
- و افتادگی رکتوم می باشد.
درمان، بستگی به علت دارد، اما می تواند شامل موارد زیر باشد:
حذف مدفوع نهفته:
که ممکن است در موارد شدید شامل
- تنقیه،
- مصرف نرم کننده های مدفوع
- و یک دوره کوتاه مدت ملین باشد.
✔که البته مصرف ملین ها باید با مشورت متخصص و به صورت یک دوره ی کوتاه استفاده شود.
تغییرات رژیم غذایی:
✔مانند افزایش مقدار فیبر در رژیم غذایی روزانه.
✔من معمولاً روزانه 30 گرم فیبر را توصیه می کنم. منابع خوب فیبر شامل غلات سبوس دار، میوه ها، سبزیجات و حبوبات است.
مصرف مایعات بیشتر:
مایعات به پر شدن مدفوع کمک می کنند.
با این حال، مهم است که مصرف نوشیدنی های ادرارآور مانند چای، قهوه و الکل را محدود کنید.
مصرف پروبیوتیک ها:
✔پروبیوتیک ها معجزه ی درمان هستند نه تنها در درمان یبوست بلکه در درمان بسیاری از بیماری هایی که مزمن شده اند و راهی برای خلاصی از آنها نیست.
مکمل های فیبر دار:
✔اگر فرد تمایلی به اضافه کردن غذاهای سبوس دار، میوه های تازه یا سبزیجات در رژیم غذایی روزانه خود نداشته باشد، مصرف مکمل های فیبر دار ممکن است مفید باشد.
✔از آنجایی که مکمل های فیبردار می توانند مثل شمشیر دو لبه عمل کنند و باعث تشدید یا ایجاد یبوست شوند، همیشه هنگام استفاده از آنها با متخصص تغذیه خود مشورت کنید.
ورزش:
✔یکی از فواید متعدد ورزش منظم، بهبود حرکت روده است.
✔در حالت ایده آل، ورزش باید هر روز حدود 30 دقیقه انجام شود.
✔افراد مبتلا به شرایطی که بر تحرک تأثیر می گذارد باید هر روز تا حد امکان فعال باشند، زیرا هر اندازه ورزش منظم کمک کننده است.
درمان اختلال زمینه ای:
- جراحی برای ترمیم فتق شکمی،
- درمان جایگزینی هورمونی برای کم کاری تیروئید،
- یا کرم بی حس کننده برای شقاق مقعدی.
ملین ها:
دو نوع اصلی وجود دارد:
- محرک های روده
- و عواملی که محتوای آب مدفوع را افزایش می دهند.
محرک های روده انقباضات روده را افزایش می دهند، اما ممکن است باعث گرفتگی عضلات شوند.
✔عواملی که محتوای آب را افزایش می دهند ممکن است در جذب آب از روده اختلال ایجاد کنند یا مدفوع را با مایع، متورم یا حجیم کنند.
✔در صورت استفاده ی مناسب، ملین ها می توانند تا حد زیادی یبوست حاد و مزمن را تسکین دهند.
اما شواهد نشان می دهد که استفاده مزمن از ملین ها منجر به “تنبلی” روده می شود.
✔اکثر موارد یبوست با خوردن یک رژیم غذایی سرشار از فیبر، نوشیدن مایعات بیشتر و ورزش روزانه با موفقیت درمان می شوند.
دوستان و همراهان گرامی در آخر باید به این مساله اشاره کنم که برای کمک گرفتن از متخصص تغذیه در مورد درمان یبوست، به هیچ عنوان احساس شرم یا خجالت نداشته باشید.
چرا که مطرح کردن مشکلتان با متخصصی که به شما احساس امنیت می دهد، نه تنها شرم آور نیست بلکه حس نشاط ناشی از بهبود و سلامتی را برایتان به ارمغان می آورد.
گرد آوری مطالب: حدیث زارع
همچنین بخوانید:
